girişimcilik etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
girişimcilik etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

Kariyeriniz düşmanınız olur mu?

Murat Yaman | 13:32 | | | Be the first to comment!

Kariyeriniz düşmanınız olur mu

Sevgili Coşkun Taşdemir ve Ahmet Alpat bloglarında yayınladıkları Can Sıkıntısı ve Mühendislik Öğrencilerinin Şuursuzluğu Üzerine isimli yazıları ile, mesleğe yeni başlayan arkadaşlara önemli uyarılar da bulundular. Okumanızı şiddetle tavsiye ederim.

Ben ise bu yazımda, Coşkun Taşdemir'in, yazısının sonunda sorduğu soruyu kendimce yorumlayarak devam etmek istiyorum. Soru şöyle:

Kendimizi gerçekten geliştirdikten sonra o “gelişmişliğimizi” kullanabilecek imkanlar / ortamlar / zamanlar bulamadığımızda bunun ağırlığını kaldırabilecek miyiz?

Kişisel olarak, imkanlar / ortamlar / zamanlar bulamadığımızda kaldırmak zorunda olduğumuz tek ağırlığın maalesef gelişmişliğimiz olmadığını düşünüyorum. Kimi zaman gelişmişliğimizin en önemli getirilerinden biri olan iyi bir kariyer de insanın başına kaldırılması daha zor bir ağırlık olabiliyor. Nasıl mı?

İyi bir kariyer sahibi olmak istiyorsak; her konuda bilgili (yatay gelişim) ama en az bir konuda uzman (dikey gelişim) olmalıyız diye düşünüyorum. Uzman olduğumuz bu konu sayesinde, çalıştığımız kurum ve/veya alternatifleri nazarında aranılan ve istenilen bir konuma ulaşabiliriz. Bu konumda geçirdiğimiz süre ise bizi tecrübeli elemanlar saflarına katar.

İyi bir firma elinde ki bu uzman ve tecrübeli kişiyi genellikle bench başında değil masa başında görmek ister. İsminin başına ve maaşının sonuna getirdiği eklentilerle o kişiyi yönetici yapar. Bu yüzden Ar-Ge departmanları çoğunlukla en iyi mühendislerini başka bölümlere yönetici olarak kaptırır. Artık o ne tam bir Ar-Ge'ci ne de tam bir yöneticidir. Arafta kalakalmıştır. Neyse bu konuya başka bir yazıda değinirim. Buraya kadar herşey çok güzel. Ancak hayat her zaman böyle gitmez.

Geçen zamanla birlikte, transfer dışında bir iş değişikliği yaşamak zorunda kalırsanız, uzmanlığınız ve tecrübeniz sizin en büyük düşmanınız olmaya başlar. Eş-dost ve tanıdık etkisi de iş hayatımızda minimum seviyede ise eğer, yeni bir iş bulmak gittikçe zorlaşmaya başlar.

Uzmanlığımız, çalışabileceğimiz alan - sektör sayısını çok daraltır. Yeni mezun olduğumuzda, bakım sorumlusundan, proje mühendisine ya da Ar-Ge çalışanına kadar oldukça geniş bir alanı kapsayan iş müracaatlarımız edindiğimiz uzmanlıkla birlikte olası iş veren sayımızı bir elin parmaklarından daha aza indirebilir.

Yine uzmanlığımız girmek istediğimiz firmalarda ki muhtemel pozisyonlara fazla gelmeye başlar! Artık çiçeği burnunda bir overqualified olmuşuzdur.

Tecrübemiz, girmek istediğimiz firmadaki yöneticiler tarafından tehlikeli görülür! Çünkü sizi işe alacaklar için potansiyel bir rakipsinizdir.

Ayrıca yaşımız da sıkıntı olmaya başlamıştır. İlanlardaki 30-35 yaş sınırları gözünüze daha çok takılmaya başlar.

Üzerinizdeki aş, eş ve çocuk baskısı ile yanlış kararlar alır, uzmanlık alanınızı hatta sektörünüzü değiştirmeyi düşünmeye başlarsınız. Olmaz mı? Çok çalışarak ve talihinde yardımı ile tabiki olabilir. Ama olmama ihtimali olma ihtimalinden her zaman daha fazladır.

Bahsettiğim bu tablo inanın ki hayal ürünü değil. Bu durumda olan, geçmişte mesleğinde çok başarılı olmuş ancak şu an ne yapacağını bilemeden oradan oraya savrulan arkadaşlarım var.

Yeni mezun olacak arkadaşlara kendimce bir tavsiyem olacak. 30'lu yaşlara kadar mesleğinizde zirveyi hedefleyin ve bu hedefe ulaşabilmek adına kendinizi maksimum seviyede geliştirin. Ama 40'lı yaşlara kadar, mutlaka ama mutlaka, alıştığınız, yaşadığınız hayat tarzını ve sosyal imkanları size ve ailenize sunacak iyi bir işe ve/veya maddi kaynağa sahip olmaya çalışın. Yoksa Allah korusun, yaş 50ler'e gelirken kurduğunuz cümlelerin çoğu eyvah ve keşkeler ile başlayabilir...

Düşünceleriniz benim için önemlidir. Paylaşırsanız çok sevinirim.

Yazının devamı

Kendi işinizin sahibi olmak mı ya da ücretli çalışan olmak mı?

Murat Yaman | 03:46 | | | 1 Comment so far

Kendi işinizin sahibi olmak mı ya da ücretli çalışan olmak mı

Bundan önceki iki yazımda, "kendi işinin sahibi olmak" ve "özel sektör veya kamu sektöründe ücretli çalışan olmak" konularını irdelemeye çalışmıştım. Bu yazımda ise, "kendi işinizin sahibi olmak mı ya da ücretli çalışan olmak mı?" sorusuna öznel olarak yanıt vermeye çalışacağım.

Kendi işinizin sahibi olmak...

Kulağa çok hoş geliyor gerçekten. Karışan katışan yok, niye gelmedin neden yapmadın diyen yok, fırça atan hesap soran yok. Bunlar madalyonun bir yüzü. Benim size anlatacağım ise diğer yüzü.

Elimizde değerli bir iş fikri ve yeterli bir sermaye olmadan, kervan yolda düzülür ata sözünü kendimize rehber edinerek bir işe girişmiş isek eğer, peşin peşin söyleyeyim madalyonun bu yüzü bize çok büyük sıkıntılar tattıracaktır.

Çok basit bir hesapla; patronun kendisi ve 1 adet çalışanından başka personeli olmayan, çalışma alanı için kira ödediğiniz gayet mütevazi bir iş yeriniz olduğunu varsayarsak, ister işiniz olsun, ister işiniz olmasın günlük en az 115TL. cebinizden uçup gidecek demektir. Detaylar için aşağıdaki başabaş tablosunu inceleyebilirsiniz.

Değerler ortalama olarak alınmış ve yuvarlanmıştır. Sizler tabloya başka ek kalemleri de ekleyebilir ya da çıkarabilirsiniz.

Bu iş yerinin sahibi Bağkur'ludur ve primlerini her ay düzenli olarak yatırmaktadır. Ayrıca yanında çalıştırdığı personele asgari ücret ödemekte ve O'nun da SSK primlerini düzenli bir şekilde yatırmaktadır. Aylık 3.000TL olan sabit giderlerini, elde ettiği %30 kar ile karşılayabilmek için fişi ve faturası kesilmiş en az 10.000TL.'lik ciro yapması gerekmektedir. Muhasebecimiz her ay 10.000TL.'nin bildirimini yaptığında ise yıl sonunda yaklaşık olarak 30.000TL. gelir vergisi ve 5.000TL. KDV'miz hesaplanır.

Bir iş yeri açıp, bir elemanı da istihdam ettiğimizde, yalnızca sabit giderlerimizi karşılayacak yani ay sonunda elimizde 0 (sıfır) lira kalacak şekilde iş yerimizi çalıştırırsak, yıl sonunda elimizde yine 0 (sıfır) lira olmasına rağmen borcumuz yaklaşık 35.000TL.'dir.

Gelir ve gider dengenizi görmek adına başabaş hesabınızı yapmadıysanız ve bu sıkıntılara katlanmanızı sağlayacak müthiş bir iş fikriniz ya da yedek akçeniz yoksa batmaya başlamışsınız demektir. Gerçeğin acı olması, gerçeğin gerçekliğine halel getirmez.

Ücretli çalışan olmak...

Eğer süregelen bir aile işiniz yoksa çalışma hayatınız büyük bir ihtimalle bir iş yerinde ücretli çalışan olarak başlamıştır.

Yeni işinizin daha ilk günlerinde bu işin size göre olup olmadığını hissetmeye başlarsınız. Hisleriniz belirginleştiğinde ya orada kalıcı olmaya çalışır ya da hemen gözü dışarı atar yeni işlere bakarsınız.

Kalıcı olmaya karar verirseniz, sizden daha az yetenekli, daha az vizyonlu, daha az çalışkan, daha cahil vb. özelliklere sahip kişilerin hiçte hak etmedikleri mevki - makamları işgal ettiğini görür, sizin aslında o mevki - makamlara daha layık olduğunuzu düşünmeye başlarsınız. Yükselmek için gayret gösterirsiniz.

Ancak işler genellikle sizin planladığınız gibi gitmez. Yerini hak etmeyen yöneticiniz veya patronunuz yine işini hiç hak etmeyen rakibinizle aranızdaki farkı bir türlü göremez ve siz bulunduğunuz noktada kalırken rakipleriniz gülümseyip el sallayarak daha yukarılara doğru gitmeye devam eder.

Veya, siz tüm bu olan bitene bazen anlamsız bazen de çok özel sebeplerle katlanmaya devam edersiniz. (Burada detaya girmek istemiyorum.)

Ya da son ihtimal olarak işinizi, çalışma arkadaşlarınızı ve iş ortamınızı çok sever zevkle çalışır belki de oradan emekli olursunuz.

Neden her ne olursa olsun, çalıştığınız süre boyunca genel olarak düzenli bir geliriniz vardır. Elinize geçecek olan miktar belli olduğu için hayatınızı planlamanız daha kolay olur. Bankalar nezdinde kredibiliteniz herhangi bir esnaftan daha yüksektir. Çalışma saatleriniz belli olduğundan ailenize ve dostlarınıza daha fazla zaman ayırıp, daha sosyal bir hayata sahip olabilirsiniz.

Sonuç olarak; kendi işinizin patronu olmak ya da ücretli çalışan olmak, olay ve durumlara verdiğiniz anlamlardan çıkardığınız öznel bir karara bağlıdır. Bu kararı almanıza neden olan bir çok sebep olabilir ama nihayetinde kararı veren siz olacaksınız. Kötü bir sonuçla karşılaştığınızda suçluyu görmek için herhangi bir aynaya bakmak yeterlidir.

Not: Aynaya bakarken, kararı verene, kararı kimin verdirdiğini de düşünmeyi sakın ihmal etmeyin!
Yazının devamı

Özel sektör veya kamu sektöründe ücretli çalışan olmak.

Murat Yaman | 23:00 | | 1 Comment so far

Özel sektör veya kamu sektöründe ücretli çalışan olmak

Bir önceki yazımda, kendi işinizin sahibi olmak konusuna değinmiştim. Bu yazımda ise, özel sektör ya da kamu sektöründe ücretli çalışan olmak konusuna kişisel tecrübelerimden yola çıkarak değinmek istiyorum.

İlk ücretli işim Endüstri Meslek Lisesi'nde yaptığım stajımdı. Bize asgari ücretin üçte biri kadar bir maaş ödüyorlardı. Ay başı geldiğinde mutemet odasının önündeki kuyruğa tüm çalışanlardan önce girerdik.

Ücret ve maaş arasında fark olduğunu çalışma hayatımın daha sonraki bölümlerinde öğrendim. Maaş ay başında elime geçecek olan para iken, ücret maaşım yanında işverenin bana sağladığı diğer tüm sosyal imkanlar (özel sağlık sigortası, emeklilik sigortası vb.) ve ek ödeneklerin (yol ve yemek parası, prim, ödül, mesai vb.) tamamıydı. Biz teknik kişiler bu tür izahatleri formülize etmeden anlayamayacağımız için aşağıda formülünü de veriyorum :)

Ücret = Maaş + Ek Ödenekler + Sosyal Haklar

Ücretli çalışan olmanın en güzel tarafı, yaptığınız işin ve sizden beklenen performansın sınırlarının çoğunlukla belli olmasıdır. Bu sınırlar içinde kalarak, gereken performans gösterildiğinde, ay başında vaad edilen maaş ve diğer haklar düzenli olarak alınabilmektedir.

Firmanın küçük veya büyüklüğüne bakmaksızın, işlerin profesyoneller tarafından veya profesyonel düşünen işverenler tarafından yürütüldüğü bir özel sektör firmasında çalışıyorsanız, ne sigorta priminin ödenmesi, ne gelir vergisinin ödenmesi, ne ücretli ve ücretsiz izin kullanılan günlerin hesaplanması ne de diğer yapılması gereken ödeme ve hesaplarla siz uğraşmazsınız. İşveren bunların hepsini zorunlu olarak yapar. Günlük mesailer veya resmi tatillerde yapılan mesailer maaşınızın üzerine otomatikman eklenir.

Eğer ki çalıştığınız firma bu şekilde bir firma değilse, emeklilik gününüzün geldiğini düşünürken, SSK primlerinizin sizin adınıza başka birisine yatırıldığını ya da bir yılın yalnızca bir kaç ayı için SSK primlerinizin yattığını öğrenebilirsiniz. Ay başında bankamatik ekranında, yatırılan miktar bölümünü birkaç ay 0 (sıfır) olarak görebilmenizde mümkün. (Geçmişte maaş almadan 9 (dokuz) ay çalışmak zorunda kaldığım bir dönem olmuştu.)

Bu noktada kamu çalışanı olmaya da değinmek gerektiğini düşünüyorum. Eğer 657 sayılı kanuna tabi olarak bir kamu kurumunda çalışıyorsanız, - bazı özel şartlar dışında - işinizi kaybetme olasılığınız çok düşüktür. Açığa alınma ya da çalıştığınız kurumdan başka bir kuruma gönderilme gibi riskler olsa da, çoğunlulukla çalışma hayatınız o kurumdan emeklilikle sonuçlanır. Özel sektörde ise her cumanın kara cuma olma ihtimali vardır. Müdürünüz değiştiğinde, ülkede ya da dünyada yaşanan bir ekonomik krizde ya da gözünüzün üzerinde kaşınız olması gibi bir nedenle işinizi kaybetme olasılığınız çok fazladır.

Yukarıda anlatmak istediğim; özel sektörde çalışmanın riskinin her zaman için kamudan daha fazla olduğudur. Bununla birlikte, yüksek risk çoğunlukla yüksek getiriyi de temsil eder. Eğer iyi bir firmada iyi bir pozisyonda iseniz elinize geçecek olan ücret, genel olarak aynı pozisyondaki bir kamu çalışanından daha yüksek olacaktır. Fakat son zamanlarda kamuda bazı pozisyonlar için ödenen ücretler özel sektörü bile kıskandıracak noktalara ulaşmıştır.

Bu konu ile alakalı bir sonraki yazımda: Kendi işinizin sahibi olmak mı, ücretli çalışan olmak mı? sorusuna kendimce yanıt vermeye çalışacağım. Değerli düşüncelerinizi paylaşabilirseniz sevinirim. Görüşmek üzere...
Yazının devamı

Kendi işinizin sahibi olmak...

Murat Yaman | 20:06 | | Be the first to comment!

steve jobs apple
Yıllar önce çırak olarak mesleğe başladığımda, ustamın sabahları biz temizliği bitirdikten sonra işe gelmesi, çalışma şartlarını ve zamanlarını kendinin belirlemesi, ben dahil beş kişiyi yönetmesi, müşteriler ve çevredeki herkes tarafından saygı gösterilen biri olması, işini "usta" sıfatını sonuna kadar hak edecek şekilde iyi yapması ve maaşlı çalışan diğer insanlara göre oldukça iyi kazanması beni çok etkilemişti.

Kararımı işe başladığım o ilk gün vermiştim. Evet, ben de aynı O'nun gibi kendi işimin sahibi olacak ve bu imrendiğim hayatı ben de yaşayacaktım.

Geçen yıllar içinde ustamdan hem işle ilgili hem de hayatla ilgili çok şeyler öğrendim. Bir gün bana birine yapılabilecek en büyük kötülüğün o kişinin iş yeri sahibi olmasını desteklemek olduğunu, bu yüzden benim de kendi işimi kurmamı desteklemediğini söylemişti. Şaşırdım, acaba benim ayrılmayı ve kendi işimi kurmak istediğimi sezmiş olabilir miydi? Yoksa her yönden kendime örnek aldığım ustam beni kıskanıyor muydu?

İtiraf ediyorum, o günlerde beni kıskandığını düşünmüştüm. Bu düşüncemde ne kadar yanıldığımı görmek için ise çok beklemem gerekmedi. Güzel bir açılış töreni ve dualarla kendi iş yerimi açmış çalışmaya başlamıştım.

Ben ustam gibi işe geç gelemiyor aksine herkesten önce geliyordum. Klasik çalışma saatleri işlerimi bitirmeme yetmiyor her akşam saatlerce fazladan mesai yapıyordum. Tamam insanlardan saygı görüyor ve övgülere mazhar oluyordum ancak yolunda gitmeyen bir şeyler vardı...

Kısa zaman sonra, malzeme ödemeleri, vergiler, personel giderleri, SSK ve Bağkur primleri ve bitmek bilmeyen diğer masraflar beni boğmaya başlamıştı. Müşteriler her şart ve durumda memnun olmak istiyorlar ancak ödemeleri geciktiriyorlar, çalışanlar en az işle en çok kazancı elde etmek istiyorlar, yönlendirme olmadan ellerindeki işleri bitiremiyorlar, bununla birlikte alacaklılar ise bekletilmek istemiyorlardı. Bazen, maaşlı bir elemanın bir aylık maaşı kadar para kazanırken diğer günlerde siftah yapmadan iş yerini kapattığımız oluyordu. Sonuç olarak, iş yerimi açılışının aksine sessiz ve sedasız bir şekilde kapattım.

Geçmiş alabilenler için çok büyük derslerle dolu. Hayatımın bu döneminde yaşadıklarım beni girişimcilikten soğutmadı, aksine hatalarımı görmeme neden oldu. Bu olaydan kendimce çıkardığım dersleri sizlerle paylaşmadan önce eğer tek kişilik bir işletme sahibi olacaksanız şunu mutlaka ama mutlaka yapmanızı tavsiye ediyorum. Büyük ölçekli şirketlerden birini kendinize referans alın ve bu iş şirkette yer alan tüm pozisyonları (genel müdür, insan kaynakları müdürü, ar-ge müdürü, depo şefi, bakım teknisyeni, temizlik elemanı vb.) bir kağıda yazın. İşte tüm bu pozisyonların sizin iş yerinizdeki karşılığı sizsiniz. Yeri gelince genel müdür olacak sözleşmelerin ve çeklerin altına imza atacak, bir başka zaman CVler'i inceleyip, mülakat yapıp iş yerinize eleman alacaksınız, yeri gelince bozuk bir lambayı değiştirecek ve yeri gelince de camları sileceksiniz.

Gelelim yukarıda bahsettiğim olaydan benim kendi namıma aldığım derslere.

  • Başlangıç sermayeniz yanında kesinlikle kötü durum ve zamanlar için ayırdığınız bir "yedek sermayeniz" olmalı.

  • İyi bir muhasebeciniz olmalı.

  • Zamanınızı iyi yönetmeli ve asla taviz vermemelisiniz.

  • Müşteri memnuniyetini en üst seviyede tutarken, sonrasında sizi sıkıntıya düşürebilecek durumların önüne geçmek için gereksiz sözler vermemeli en önemlisi de bazen "hayır" diyebilmelisiniz.

  • Çalışanlarınızı seçerken ince eleyip sık dokumalısınız. Yoksa kendi işiniz yanında onların işini de yaparken bulabilirsiniz kendinizi.

  • Sizi siz yapan değerlere sıkı sıkıya bağlı kalırken değişime de açık olmalısınız. Nihayetinde değişmeyen tek şey değişimdir.

Bir sonraki yazım, "ücretli çalışan olma" üzerine olacak. Yorumlarınızı paylaşırsanız memnun olurum. Görüşmek dileğiyle...
Yazının devamı